We współczesnym malarstwie sacrum coraz częściej pojawia się blisko: w ludzkim ciele, codziennych gestach i pytaniach o tożsamość. Chrześcijańska ikonografia dostarcza artystom rozpoznawalnych symboli, którymi opowiadają o sprawach ważnych tu i teraz.
Twórczość Beaty Ewy Białeckiej, urodzonej w 1966 roku w Mikołowie, dobrze pokazuje ten kierunek. Artystka ukończyła malarstwo sztalugowe na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, a w 1992 roku obroniła dyplom w pracowni prof. Jerzego Nowosielskiego. Jej precyzyjne, figuratywne obrazy nawiązują do renesansowych i barokowych kompozycji, lecz przedstawiają głównie kobiety i dziewczęta. Hieratyczne pozy, skupienie oraz subtelna kolorystyka budują atmosferę ciszy i zachęcają do uważnego patrzenia, nie podając gotowych odpowiedzi.
Białecka sięga po chrześcijańskie motywy, ale zmienia ich utrwalony porządek: męskie postacie zastępuje kobiecymi i ukazuje ich świętość bez cielesnego wstydu. Nagie, umęczone ciała mówią o cierpieniu, śmierci i kruchości, a zarazem o prawie kobiet do własnego głosu. Artystka składa hołd dawnemu malarstwu tablicowemu, jednocześnie krytykując patriarchat i konsumpcyjne wzorce. W 2007 roku otrzymała nominację do Paszportu „Polityki” w kategorii Sztuki Wizualne, a jej dzieła trafiły do kolekcji w Polsce i za granicą. Jeśli ciekawi cię ten temat to poznaj epoki sztuki i ich cechy.
Gdy płótno krwawi, a reklama splata się z dawną ikonografią
U Białeckiej samo płótno staje się ciałem. Artystka perforuje je, nakłuwa i haftuje, więc ból nie tylko przedstawia, lecz także pozwala go niemal fizycznie odczuć. Czasem przykrywa postacie prześwitującą organzą, jakby ubierała lub odsłaniała ciało. Z kolei na średniowiecznych banderolach umieszcza hasła reklamowe marek odzieżowych. To zderzenie kieruje uwagę ku temu, jak współczesna kultura sprzedaje określone wzory piękna i tożsamości.
Wystawa „Na mój obraz i podobieństwo” w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu potrwa od 18 września do 8 listopada 2026 roku. Ekspozycja podejmuje relację człowieka z sacrum oraz pyta, jak tworzymy obrazy świata i samych siebie; kuratoruje ją Paweł Witkowski. Jakiś czas temu pisaliśmy o tym w tym artykule. Wcześniejszą wystawę artystki, „Obraz w ubraniu”, prezentowano od 20 września do 24 listopada 2026 roku. Takie spotkania pokazują, że dawna ikonografia nadal opowiada o kobiecości, wierze, wolności i codzienności, nie tracąc tajemnicy. Wystawa potrwa od 18 września do 8 listopada 2026 roku.
Kobiecość jako sprzeciw wobec patriarchalnych wzorców
Kobiecość rozumiem nie jako zbiór narzuconych cech, lecz jako przestrzeń wolnego wyboru. Patriarchalne wzorce przez stulecia określały, jak kobiety mają wyglądać, kochać, pracować i milczeć. Dziś mogę układać te zasady na nowo: być czuła i stanowcza, wierząca albo niewierząca, skromna lub odważna — bez tłumaczenia własnych decyzji.
Właśnie dlatego poruszają mnie obrazy Beaty Ewy Białeckiej, urodzonej w Mikołowie malarki i absolwentki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Artystka obroniła dyplom w pracowni Jerzego Nowosielskiego. Czerpie z renesansu, baroku i ikonografii chrześcijańskiej, ale przekształca dawne opowieści: umieszcza w ich centrum kobiety i podkreśla, że ich doświadczenia również należą do historii sztuki.
Białecka wyraża sprzeciw nie krzykiem, lecz zmianą perspektywy. Zamiast tradycyjnych postaci męskich pokazuje kobiece, a ich ciała przedstawia jako podmioty opowieści, nie powód do wstydu. Dostojeństwo tych figur kontrastuje z cierpieniem, świętością i śmiercią, ujawniając wpływ dawnych wyobrażeń na współczesne myślenie o płci.
Ból, ciało i własny głos zmieniają reguły sztuki
Szczególnie porusza mnie, gdy Białecka traktuje obraz jak ciało: nakłada na niego prześwitującą organzę, perforuje płótno, nakłuwa je lub haftuje. Skoro już zahaczyliśmy o ten temat to poznaj rekordową cenę obrazu Sasnala. Wtedy ból staje się niemal namacalny. Artystka umieszcza też slogany reklamowe marek odzieżowych na średniowiecznych banderolach. Zderzenie sacrum z konsumpcją przypomina, że także dziś oceniamy, stylizujemy i sprzedajemy kobiece ciało jak produkt.
Ten gest nie odrzuca tradycji, lecz pozwala rozmawiać z nią na własnych warunkach. Kobiecość może być duchowa i cielesna, osobista i wspólna, zgodna z obyczajem albo od niego odmienna. Gdy kobieta zajmuje miejsce przez wieki zarezerwowane dla mężczyzny, zmienia się nie tylko obraz, ale też to, kto opowiada o świecie i definiuje siebie.
Ciekawostka: Beata Ewa Białecka łączy dawne techniki i motywy religijne ze współczesnymi znakami kultury masowej — dzięki temu jej obrazy pokazują, że patriarchalne wzorce mogą przetrwać nawet w języku reklam i mody.
Ciało, cierpienie i emocje zapisane na płótnie
U Beaty Ewy Białeckiej ciało łączy duchowość, kobiecość i ból. Hieratyczne postacie przywołują renesans i barok, a zarazem przedstawiają współczesne kobiety, których doświadczenia długo pomijano. Artystka przekształca chrześcijańską ikonografię: w miejsce znanych męskich postaci wprowadza kobiety — święte, umęczone, niekiedy nagie i wolne od cielesnego wstydu.
Emocje pozostają skupione i ciche, a precyzyjna forma oraz subtelny kolor skłaniają do refleksji nad cierpieniem, śmiercią i prawem do definiowania ciała. Wystawa „Na mój obraz i podobieństwo” w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu łączy tradycję malarstwa europejskiego z osobistą perspektywą feministyczną.
Gdy płótno krwawi, kobiecy ból staje się niemożliwy do zignorowania
Białecka nadaje bólowi materialny wymiar: perforuje i nakłuwa płótno, a czasem je haftuje, przywodząc na myśl rany żywego ciała. Na postacie nakłada też prześwitującą organzę, która przypomina ubranie, lecz zarazem sugeruje, że obraz ciała sam staje się ciałem. Z kolei slogany marek odzieżowych umieszczone na średniowiecznych banderolach zderzają sacrum z konsumpcyjną codziennością.
Prace Białeckiej składają się na osobistą opowieść, która wykracza poza biografię artystki. Składają hołd dawnemu malarstwu tablicowemu, a jednocześnie krytykują patriarchat i przywracają kobietom widoczność. Absolwentka malarstwa sztalugowego Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie rozwija figuratywną praktykę, w której piękno nie ukrywa cierpienia, lecz pomaga je dostrzec i odczuć.
Tradycja dawnych mistrzów spotyka współczesną kulturę
W obrazach Beaty Ewy Białeckiej renesansowe i barokowe pozy, chrześcijańska ikonografia oraz hieratyczne kompozycje zyskują nowy głos. Artystka umieszcza w centrum kobiety i dziewczęta, a przez to opowiada o duchowości, cielesności, kobiecości i pozycji kobiet w społeczeństwie.
Wystawa „Na mój obraz i podobieństwo” w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu zachęca do uważnego oglądania. Wernisaż odbędzie się 18 września o godz. 18.00, ekspozycja potrwa do 8 listopada, a kuratorem jest Paweł Witkowski. Precyzyjna forma i subtelny kolor łączą się tu z pytaniami o sacrum, tożsamość oraz o to, kto kształtuje obrazy, przez które patrzymy na świat.
Najważniejsze informacje o wystawie:
- Tytuł: „Na mój obraz i podobieństwo”.
- Miejsce: Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu.
- Wernisaż: 18 września o godz. 18.00.
- Termin ekspozycji: do 8 listopada.
- Kuratorka wystawy: Paweł Witkowski.
Kobiece ciała, świętość i bunt przeciw presji
Białecka przekształca odziedziczone motywy: kobiety zastępują tradycyjne postacie męskie, a ich ciała stają się zarazem symbolem świętości i przestrzenią wolności oraz doświadczenia. Artystka zestawia średniowieczną banderolę ze sloganem marki odzieżowej, okrywa postać prześwitującą organzą, a także perforuje płótno i przeszywa je haftem. Dzięki tym zabiegom obrazy mówią o bólu, utracie i presji kultury konsumpcyjnej.
Jej malarstwo łączy osobistą opowieść z refleksją nad patriarchatem, rolami płci i wyborami, które nie mieszczą się w tradycyjnych oczekiwaniach. Białecka ukończyła malarstwo sztalugowe w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie obroniła dyplom w pracowni prof. Jerzego Nowosielskiego. Jej obrazy trafiły do kolekcji w Polsce i za granicą, a zamiast gotowych odpowiedzi oferują przestrzeń na własne emocje i interpretacje.
