Od 5 do 8 listopada w warszawskim kinie Iluzjon odbyło się 21. Święto Niemego Kina, które połączyło odrestaurowane filmy sprzed wieku ze współczesną muzyką wykonywaną na żywo. Tegorocznym motywem przewodnim był „kult ciała” — temat prowadzący widzów przez obrazy siły, ruchu i fizycznej sprawności, ale też przez historię tego, jak kino od początku potrafiło kształtować społeczne wyobrażenia. W programie znalazły się zarówno fabuły, jak i archiwalne zapisy widowisk sportowych, cyrkowych i tanecznych.
Odrestaurowane klasyki i premierowe muzyczne interpretacje
Festiwal otworzył 5 listopada „Mocny człowiek” Henryka Szaro z 1929 roku, pokazany po nowej restauracji cyfrowej. Film, często uznawany za jeden z najważniejszych polskich niemych obrazów, otrzymał podczas seansu nową oprawę dźwiękową: autorską muzykę na żywo wykonał kompozytor Stefan Wesołowski. Widzowie mogli skonfrontować się z historią, której tytuł sugeruje fizyczną potęgę, choć sama opowieść komplikuje pojęcie siły i pokazuje ją w wymiarze moralnym oraz społecznym.
Jednym z najgłośniejszych punktów programu była światowa repremiera odrestaurowanego „Kultu ciała” Michała Waszyńskiego, polsko-austriackiego melodramatu z 1930 roku. W tym filmie ciało staje się nie tylko obiektem fascynacji, lecz także znakiem prestiżu i narzędziem określającym pozycję bohaterów. Nową muzykę przygotował Adrian Konarski, któremu towarzyszyło Semi-Invented Trio. Zestawienie archiwalnego obrazu z wykonywaną na żywo ścieżką pozwoliło spojrzeć na film nie jak na zamknięty eksponat, lecz na dzieło, które wciąż może rezonować ze współczesną publicznością.
Filmowe początki kina akcji i niezwykłe archiwalia
Wśród propozycji znalazły się również „Raskolnikow” Roberta Wienego oraz „Golem” Paula Wegenera, a także dwa filmy Harry’ego Piela — gwiazdora niemieckiego kina lat 20. XX wieku, dziś rzadziej przypominanego. „Nad brzegami Gangesu” i „Człowiek o stalowych nerwach” zaprezentowano w nowych restauracjach, z muzyką przygotowaną odpowiednio przez Jerzego Mączyńskiego i Grupę Torpedo. Dynamiczne pościgi, kaskaderskie popisy i szybka akcja pokazały, że elementy późniejszego kina sensacyjnego rozwijały się już w pierwszych dekadach historii filmu.
Program wykraczał poza pełnometrażowe fabuły. Publiczność zobaczyła między innymi chronofotografie Étienne’a-Jules’a Mareya, które rozkładały ruch ludzi i zwierząt na kolejne fazy, oraz archiwalne materiały dokumentujące ćwiczenia, walki i występy siłaczy. W ten sposób festiwal przypomniał, że kino niemego okresu było także laboratorium nowych sposobów obserwowania ciała i ruchu. Pokazom towarzyszyły spotkania poświęcone dawnym technologiom filmowym, restauracji oraz pracy nad zachowaniem historycznych proporcji obrazu i tempa projekcji.
Finałem wydarzenia był „Czarny pirat” Alberta Parkera z 1926 roku, zaprezentowany w odrestaurowanej wersji wykorzystującej wczesny, dwubarwny Technicolor. Historię Douglasa Fairbanksa dopełniła jazzowo-funkowa muzyka trójmiejskiego sekstetu Klawo, tworząc mocny akcent na zakończenie czterodniowego spotkania. Święto Niemego Kina po raz kolejny pokazało, że seans archiwalnego filmu może być pełnym, współczesnym doświadczeniem — zwłaszcza gdy obrazowi towarzyszą muzyka na żywo, rozmowa o historii kina i wspólne odkrywanie zapomnianych dzieł.












